درمان نابینایی با سلول‌های بنیادی: انقلابی در علم پزشکی

در سال‌های اخیر، استفاده از سلول‌های بنیادی در پزشکی به‌ویژه در درمان مشکلات چشمی، تحولی عظیم به وجود آورده است.
محققان ژاپنی به تازگی توانسته‌اند با استفاده از سلول‌های بنیادی بازبرنامه‌ریزی‌شده (iPSCs) از پوست خود بیمار، قرنیه آسیب‌دیده را ترمیم کنند. این روش نه تنها می‌تواند در درمان بیماری‌های چشمی به‌ویژه آسیب‌های قرنیه کمک کند، بلکه امیدهایی برای درمان بیماری‌های پیچیده‌تر نیز ایجاد کرده است.

روش درمان با سلول‌های بنیادی iPSC:
سلول‌های بنیادی بازبرنامه‌ریزی‌شده (iPSCs)، سلول‌هایی هستند که از بدن بیمار گرفته می‌شوند و سپس به نوعی سلول بنیادی که قابلیت تبدیل شدن به انواع مختلف سلول‌ها را دارند، تبدیل می‌شوند. در این روش، سلول‌های بنیادی به چشم پیوند زده می‌شوند و به ترمیم ناحیه آسیب‌دیده کمک می‌کنند. این درمان می‌تواند نه تنها به افرادی که از مشکلات قرنیه رنج می‌برند، بلکه به کسانی که در اثر بیماری‌های مختلف بینایی خود را از دست داده‌اند، کمک کند.

در اولین آزمایش بالینی استفاده از سلول‌های بنیادی iPSC برای پیوند قرنیه، که توسط محققان ژاپنی در دانشگاه اوزاکا انجام شد، سلول‌های پوست بیمار به سلول‌های بنیادی بازبرنامه‌ریزی‌شده تبدیل شده و سپس به سلول‌های قرنیه تبدیل شدند.
این سلول‌ها در آزمایشگاه به صورت لایه‌های نازک (۰.۰۵ میلی‌متر ضخامت) کشت شده و سپس به قرنیه بیمار پیوند زده شدند. این آزمایش در سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۰ انجام شد و نتایج آن نشان داد که پیوندها به خوبی پذیرفته شده و هیچ نشانه‌ای از رد پیوند یا رشد تومور مشاهده نشد. از این طریق بیماران بهبودی چشمگیری در بینایی خود تجربه کردند. این روش می‌تواند در درمان بیماری‌های قرنیه مؤثر باشد به‌ویژه در آن‌هایی که پیوند قرنیه با مشکلاتی از قبیل کمبود اهداکنندگان و خطر رد پیوند مواجه است.

پتانسیل روش‌های مبتنی بر سلول‌های بنیادی iPSC:
این پیشرفت‌ها نه تنها در درمان بیماری‌های چشمی بلکه در درمان دیگر بیماری‌های پیچیده مانند بیماری‌های عصبی و قلبی نیز امیدبخش است. با استفاده از سلول‌های بنیادی، می‌توان به ترمیم و بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده در بدن پرداخت. به‌طور کلی، این روش‌ها نویدبخش آینده‌ای روشن در درمان بیماری‌های سخت‌درمان هستند.

نتایج این آزمایش‌ها :
نتایج آزمایش‌های بالینی که بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۰ انجام شد، نشان داد که سلول‌های بنیادی iPSC به‌طور مؤثر در ترمیم آسیب‌های قرنیه عمل می‌کنند. این روش نشان داده است که می‌تواند پیوندهایی بدون رد یا خطر رشد تومور انجام دهد و در بهبود بینایی بیماران مؤثر باشد. محققان امیدوارند که این درمان بتواند به‌زودی به درمانی روتین در سطح جهانی تبدیل شود. با این حال، تحقیقات بیشتری نیاز است تا ایمنی و کارآیی این روش به‌طور کامل تأیید شود.

منبع:
https://www.nature.com/articles/d41586-024-03656-z
https://www.regmednet.com/ipsc-based-corneal-transplants-proven-safe-and-effective-in-japanese-clinical-trial/
https://japan-forward.com/osaka-university-team-does-worlds-first-successful-ips-cell-derived-corneal-transplant/