تستهای بررسی میزان آنتیبیوتیک، MIC ،MBC و Disk diffusion
حساسیت سنجی باکتریها
تعیین حساسیت باکتری به آنتیبیوتیکها برای پزشک به اندازهی تعیین هویت عامل بیماری اهمیت دارد. دانستن نوع عامل بیماری قسمت اساسی درمان است زیرا باتوجه با خصوصیات و سابقهای که از آن میکروب در دست است میتوان اقدام به درمان و کنترل بیماری کرد اما در بسیاری موارد به خصوص باتوجه به مقاومتهای دارویی در باکتریها، آزمایش تعیین حساسیت از اهمیت بیشتری برخوردار است. لذا برای یکسان بودن جواب آزمایش در تمام آزمایشگاهها و استاندارد بودن روش آن، دستور کار آزمایش در تمام آزمایشگاهها تقریبا یکسان است. این آزمایشها طوری طراحی شدهاند که نتایج آن به سه صورت حساس (Sensitive)، نیمه حساس (Intermediate) و مقاوم (Resistant) ارائه و تفسیر میشوند. اگر عامل بیماری، باکتری حساس به آنتیبیوتیک باشد به طور معمول به درمان آنتیبیوتیک با مقدارهای متداول پاسخ خواهد داد، در حالی که اگر عامل بیماری، مقاومت حد واسط را نسبت به آنتیبیوتیک مورد آزمایش نشان دهد به طور قطع نمیتوان مشخص نمود که آیا بیمار به مقدارهای استاندارد پاسخ میدهد یا خیر.
در استفاده از عوامل ضدمیکروبی که در اثر انتشار در محیط کشت دو مدل حساسیت و مقاومت را به نمایش میگذارند، انتخاب نقطهی تعیینکنندهای که بر اساس آن بتوان بین جمعیتهای حساس و مقاومت تفاوت گذاشت با یکی از آزمایشهای دردسترس به سادگی به دست میآید. اما متاسفانه بسیاری از آنتیبیوتیکها چنین مدلی را بروز نمیدهند و همیشه افتراق بین جمعیتهای حساس و مقاوم باکتری واضح و روشن نیست. لذا تعیین نقطهی مرز تغییر نوع اثر بسیار مشکل است.
حساسیت سنجی با استفاده از دیسک (روش کربی بائر)
در این روش، ابتدا پلیت استاندارد را با مقدار استانداردشده باکتری تلقیح میکنند سپس دیسکهای کاغذی استاندارد آنتیبیوتیکهای مختلف را روی محیط کشت قرار داده و پس از انکوباسیون میزان قطر هاله عدم رشد در اطراف هر دیسک را با خطکش اندازه میگیرند. در انتها با مقایسهی میزان قطر هاله عدم رشد اطراف هر دیسک با جدول استاندارد مربوط، به حساسیت باکتری نسبت به آنتیبیوتیک مورد آزمایش پی میبرند. این روش آزمایش بیشتر برای باکتریهای زود رشد انجام میشود.
آزمایش تعیین حداقل غلظت مهاری آنتیبیوتیکها (MIC)
زمانی که بررسی حساسیت کمی لازم باشد، آزمایش حداقل غلظت مهارکنندگی انجام میشود. این روش به طور معمول برای میکروبهای کند رشد به کار میرود. کمترین غلظت عامل ضد میکروبی را که از رشد قابل مشاهدهی میکروب در یک دورهی زمانی مناسب ممانعت به عمل آورد، حداقل غلظت مهارکنندگی گفته میشود که آن را با MIC نشان میدهند.
اساس کار این آزمایش بر ایجاد توالی رقتهایی از آنتیبیوتیک مورد آزمایش و تلقیح استاندارد میکروب مورد نظر به رقتهای مختلف است که پس از نگهداری در انکوباتور، رشد یا عدم رشد میکروب در رقتها بررسی میشود. آنتیبیوتیک به کار رفته در آزمایش بایستی مخصوص آزمایش باشد زیرا پودر آنتیبیوتیکهای تجاری برای این آزمایش مناسب نیستند. بسیاری از آنتیبیوتیکها را در آب و برخی را نیز در بافر فسفات حل میکنند. محیط کشت مورد استفاده باید فاقد ترکیباتی باشد که بر فعالیت ضد میکروبی تاثیر دارند.
آزمایش تعیین حداقل غلظت کشندگی آنتیبیوتیکها (MBC)
تست MBC کمترین غلظتی را که یک عامل ضد میکروبی در آن یک میکروارگانیسم خاص را از بین میبرد، تعیین میکند. این تست با استفاده از یک سری مراحل، پس از تکمیل آزمایش حداقل غلظت مهاری (MIC) انجام میشود. آزمایش MBC برای مقایسه فعالیت کشتن میکروب چندین عامل ضد میکروبی به طور همزمان مفید است.
در این تست، مدت زمانی که ماده ضد میکروبی در تماس با ارگانیسم مورد آزمایش قرار می گیرد برای این روش بسیار طولانی است و حدود 18 ساعت است. کنترل پارامترهای آزمایش برای MBC در آزمایشگاه آسان است، بنابراین می توان به راحتی بین عوامل ضد میکروبی مختلف آزمایش شده در شرایط یکسان و اثرات مربوطه آنها بر روی میکروارگانیسم های خاص مقایسه کرد. تست MBC را می توان برای ارزیابی مشکلات فرمولاسیون استفاده کرد.
